Bu bir gösterim restoranıdır; gerçek bir işletme değildir.
VERDÉ

Kıbrıs Yemekleri: Kuzey Kıbrıs’ta Mevsim Mevsim Ne Yenir?

Bilgiler kontrol edildi · 5 dk okuma

Kısa cevap

Kıbrıs yemekleri, hellim, kömür ateşinde ızgara, ağır pişen yeşillikler ve uzun meze sofraları üzerine kurulu bir ev mutfağıdır. Kuzey Kıbrıs’ta mutlaka denenmesi gerekenler şeftali kebabı, molehiya, kolokas, pirohu ve fırın kebabıdır; sofra Kıbrıs kahvesi ve macun ile kapanır.

Kıbrıs mutfağı tabağa mevsimle gelir. Kuzey Kıbrıs’ta bir sofraya oturduğunuzda Türkiye’den tanıdık gelen kebabın ve köftenin yanında adanın kendine has yemeklerini de görürsünüz: hellim, şeftali kebabı, molehiya, kolokas, pirohu. Bu sayfa kısa bir saha rehberi: hangi yemek nedir, meze sofrası nasıl okunur ve yılın hangi döneminde masada ne olur.

Bir bakışta Kıbrıs mutfağı

YemekNedir?Ne zaman?
HellimAdanın yarı sert peyniri; taze, ızgarada ya da hamur işindeHer mevsim
Şeftali kebabıGömlek yağına sarılıp kömürde pişirilen kıymaHer mevsim
MolehiyaTavuk ya da kuzuyla pişen molehiya yaprağıHer mevsim
KolokasEtle ve domatesle pişen kolokas köküSerin aylar
PirohuHellim dolgulu Kıbrıs mantısı, üstünde naneHer mevsim
Çiçek dolmasıPirinçle doldurulmuş kabak çiçeğiİlkbahar sonu ve yaz
PilavunaHellimli hamur işiÖzellikle bayramlar

Hellim: adanın imzası

Hellim, dünyanın halloumi diye tanıdığı peynirin Türkçe adıdır. 12 Nisan 2021’de Avrupa Birliği’nde korumalı menşe adı olarak tescil edildi; tescil hem Hellim hem Halloumi adını kapsar ve adanın tamamında üretilen peyniri korur. Kuzeyde hellim özel günlerin değil her günün malzemesidir: kahvaltıda taze dilimlenir, yazın karpuzla yenir, ızgarada kızartılır, hamur işlerinin içine girer, makarnanın üstüne rendelenir.

Masaya geldiğinde farkı şöyle anlarsınız:

  • Taze hellim yumuşak ve tuzludur; domates, salatalık ve zeytinle kahvaltının yıldızıdır.
  • Izgara hellim şeklini korur, kenarları kızarır; soğumadan yenmelidir.
  • Yıllanmış hellim salamurada bekletilir, daha sert ve keskindir; yemeklerin üstüne rendelenen budur.

Kömür ateşinde: şeftali kebabı ve köfte

Adı yanıltmasın: şeftali kebabında şeftali yoktur. Baharatlı kıyma, ince bir gömlek yağı tabakasına sarılır ve kömür ateşinde pişirilir; yağ eridikçe et sulu kalır. Genellikle pide arasında ya da tabakta, salata, soğan ve maydanozla gelir. Kıbrıs köftesi de aynı sade, paylaşılan sofranın parçasıdır. Kebap ve döner ise burada da gündelik yemektir; öğrencilerin gece yarısı tezgâhlarından aile ızgaracılarına kadar her yerde bulunur.

Ateşin öbür ucunda fırın kebabı durur: kuzu eti kapalı fırında saatlerce, kemikten ayrılana kadar pişirilir. Uzun öğle yemeklerinin, kalabalık sofraların yemeğidir.

Ocaktan gelenler

Türkiye’den gelen misafirin en çok merak ettiği yemekler ızgaradan değil ocaktan çıkar.

Molehiya

Molehiya, Mısır’dan Orta Doğu’ya kadar bilinen jüt bitkisinin yapraklarıdır. Kıbrıs’ta kurutulmuş ya da taze yapraklar tavuk veya kuzu etiyle koyu yeşil, hafif kıvamlı bir yemeğe dönüşür. Ekmekle ya da pilavla yenir; ilk lokmada tanıdık gelmez, ikincide alışılır.

Kolokas

Kolokas, patatese benzeyen ama daha topraksı bir köktür. Etle, domatesle birlikte uzun uzun pişirilir. Hava serinlediğinde sofraya gelen, içi ısıtan bir yemektir.

Pirohu ve magarına bulli

Pirohu, hellim doldurulmuş küçük hamur bohçalarıdır; haşlanır, üstüne kuru nane serpilir, bazen yoğurtla gelir. Magarına bulli ise tavuk suyunda pişen makarnadır, üstüne bolca rendelenmiş hellim gelir. İkisi de adanın teselli yemekleridir.

Çiçek dolması

Kabak çiçekleri pirinç ve otlarla doldurulur. Çiçekler taze toplandığında, yani havalar ısınırken yapılır; mevsiminde rastlarsanız kaçırmayın.

Meze sofrası nasıl okunur?

Kıbrıs’ta meze bir başlangıç değil, bir yemek biçimidir. “Meze” dediğinizde tabaklar dalga dalga gelir: ezmeler, yoğurtlu ve tahinli soslar, zeytin, turşu, salatalar, hellim, küçük kızartma ve ızgaralar, en sonunda et ya da balık. Dolu bir sofrada onlarca küçük tabak olabilir.

  1. Önce sorun: meze sabit bir set mi, yoksa tabak tabak mı sipariş ediliyor? Hem gelen miktar hem hesap buna göre değişir.
  2. Yavaş başlayın. İlk dalga en hafifidir; doyurucu tabaklar sonra gelir.
  3. Kuzeyde mezenin klasik içkisi rakıdır. Zivania ise güneyin üzüm rakısıdır.
  4. Sahil kasabalarında meze balığa kayar; ana yemek o gün ne çıktıysa odur.

Kıbrıs usulü kahvaltı

Adada güne geç ve uzun bir kahvaltıyla başlanır. Masanın merkezinde yine hellim vardır; çevresinde siyah ve yeşil zeytin, domates, salatalık, taze otlar, bal, macun ve tahinle karıştırılmış harnup pekmezi durur. Fırından yeni çıkmış susamlı ekmek ya da hellimli hamur işleri bu tabloyu tamamlar.

Bu sofrayı hafif tutmak isterseniz şu sırayı deneyin:

  1. Taze hellim, domates ve salatalıkla başlayın; tuzu dengeleyen şey sebzedir.
  2. Ardından bir kaşık pekmezli tahin ya da macunla tatlıya geçin.
  3. Kahvaltıyı bir Kıbrıs kahvesiyle kapatın; günün geri kalanı için iyi bir başlangıçtır.

Hafta sonları kahvaltı öğle yemeğine kadar uzayabilir. Plaja ya da surlara erken çıkacaksanız kahvaltıyı sade tutup asıl sofrayı akşama bırakmak bu iklimde en akıllıca plandır.

Mevsim takvimi

  • Kış: Güzelyurt portakalı ve narenciye, kolokas, molehiya, çorbalar ve fırın kebabı.
  • İlkbahar: Taze yeşillikler, enginar ve ilk kabak çiçekleri.
  • Yaz: Karpuz ve hellim, salatalar, ızgaralar, sahilde balık.
  • Sonbahar: Nar, incir ve üzüm; tencere yemekleri sofraya geri döner.

Tatlılar, kahve ve eve götürülecekler

Adanın tatlı tarafı meyve ve harnup üzerine kuruludur. Macun, ceviz, incir ya da turunç gibi meyvelerin şurupta bütün olarak saklanmasıyla yapılır; kaşıkla, yanında bir bardak suyla ikram edilir. Harnup pekmezi kahvaltıda tahinle karıştırılarak yenir. Şamali şerbetli bir irmik tatlısıdır, ekmek kadayıfı ise genellikle kaymakla gelir.

Kıbrıs kahvesi küçük cezvede pişer ve telvesiyle servis edilir; sade, orta ya da şekerli istenir. Yazın serinlemek için soğuk ayran ve Güzelyurt bahçelerinden taze sıkılmış portakal suyu yeter. Bavula yer kalırsa macun ve harnup pekmezi en güzel hatıralardır.

Gazimağusa’da bir akşam yemeği

Gazimağusa bir üniversite şehri; bu yüzden yemek hayatı canlı ve geç saatlere kadar sürer. Öğrenci ızgaracılarının ve fırınların yanında aile lokantaları ve modern mutfaklar var. Gününüzü surlar içinde geçirecekseniz Gazimağusa rehberimiz yürüyüşü planlamanıza yardım eder; Salamis gezisi ise deniz kenarında bir balık sofrasıyla güzel biter. Modern bir mutfak ve bar arıyorsanız VERDÉ şehirdeki adreslerden biri; gelmeden önce menüye göz atabilirsiniz.

Pratik notlar

  • Menü fiyatları Türk lirasıyla birlikte değişir; geçen yılın fiyatı bugün pek bir şey ifade etmez. Ödeme ve bahşiş için para rehberimize bakın.
  • Bahşiş zorunlu değildir; iyi hizmete yüzde 10 civarı bırakmak yaygındır, ama önce hesapta servis ücreti olup olmadığına bakın.
  • Kart çoğu restoranda geçer; küçük kafeler ve pazar tezgâhları nakit isteyebilir.
  • Vejetaryenler meze sofrasında rahat eder: ezmeler, salatalar, hellim ve pirohu. Dolmaların içinde et olabileceğini sormayı unutmayın.
  • Sıcak yaz öğlenlerinde ağır yemek yerine akşamı bekleyin; ne zaman gidilir sayfası mevsimleri anlatıyor.

Sık sorulan sorular

Kıbrıs’a özgü yemekler nelerdir?

Hellim, şeftali kebabı, molehiya, kolokas, pirohu, magarına bulli, çiçek dolması, fırın kebabı ve Kıbrıs köftesi adanın en bilinen yemekleridir. Tatlı tarafında macun, şamali ve harnup pekmezi öne çıkar.

Şeftali kebabının içinde şeftali var mı?

Hayır. Şeftali kebabı, baharatlı kıymanın gömlek yağına sarılıp kömür ateşinde pişirilmesiyle yapılan Kıbrıs’a özgü bir kebaptır. Genellikle pide arasında ya da tabakta salatayla servis edilir.

Hellim ile halloumi aynı peynir mi?

Evet. Hellim Türkçe, halloumi Rumca ve İngilizce adıdır. Peynir, 2021’de iki adıyla birlikte AB’de korumalı menşe adı olarak tescil edildi.

Molehiya nedir, tadı nasıldır?

Molehiya, jüt bitkisinin yapraklarının tavuk ya da kuzu etiyle pişirilmesiyle yapılan bir yemektir. Koyu yeşil, hafif kıvamlı ve topraksı bir tadı vardır; ekmek ya da pilavla yenir.

Kuzey Kıbrıs’ta mezeyle ne içilir?

Kuzeyde mezenin klasik eşlikçisi su ve buzla içilen rakıdır. Alkolsüz tercih için ayran ve taze sıkılmış portakal suyu yaygındır.

Diğer rehberler

Tüm rehberler